میراث

د ژوندي فرهنګ کموالی

مسله 05, 2019

د ژوندي فرهنګ کموالی

امیش (تریپتي) |لیکوال

مسله 05, 2019


سره له دې چې د هند غوره خرڅونکی لیکوال دی، او په الهام کې ژور تللی، او د هغه شیوا تریلوجي سلسله د هند په خپورشوي تاریخ کې چټک خرڅ شوي کتابونه دي، اوس یې قلم اخیستی چې په ځانګړي ډول د هندلید لپاره، د پخواني هند متنونو ته د اوسني معاصر ژوند تړاو ورکړي

رښتیا څه دي؟ ستیاموا جیتي وايي منداکا اوپانشاد. رښتیا په یوازیتوب سره کامیابیږي. څوک موافق نه دي؟ لکه څنګه چې پخواني خلکو ویل: نساندیها، پرته له شکه. خو رښتیا څه دي؟ آیا زما رښتیا ده که ستا؟ آیا داسې کوم شی شته لکه نړیواله رښتیا؟ آیا د رښتیا پر وړاندې دروغ او بدکاري واقع کیږي؟ آیا رښتیا د حقیقتونو سره تړاو لري؟ آیا د منل شویو معلوماتو سره تړاو لري؟ او یا داچې لومړنۍ نمونه ده؟ د تصمیمونو رښتیا ده؟  زه نه پوهیږم، خو زمونږ غني اتحاز مونږ دې ته اړ باسي چې د خپلو نیکونو او نیاګانو له نظرونو څخه اوچته پوهه ولرو. دا پخوانۍ کیسې د ځواب لټولو لپاره داسې یوه بلنه ده چې د اوسني شرایطو سره برابر وي او تړاو ورسره ولري. ځکه له مونږ سره مرسته کوی چې ژوند باندې ځان پوه کړو او خپل رول پکې وپیژنو. نو ځکه زمونږ په ذهن کې ژوندۍ پاتې دي. د نورو پخوانیو تمدنونو حالت باندې فکر وکړئ. تار (آلمانی خدای) د سکندنیویا څخه ورک شو، د مصر څخه د لمر خدای، را له منځه ولاړ او زیوس د المپس په غرونو کې د واورې لاندې پروت دی. د رما کیسې ځواکمني په هند کې اوږده ده، کریشنا اوس هم ځانته خلک جلبوي او شیوا لا تر اوسه زمونږ په زړونو کې پروت دی او نڅا کوي. یو اخاند رامیان چې کله په هندي کورنۍ کې اوس هم لوستل کوي نو څومره چې کار ډیر وي بیا هم هندیان د مهابراتا اصلي شخصیت باندې بحث کوي.

د مهابراتا او رامیانا عصري ورځ بدلونونه د ريښتینولي اصلي ارزښتونه د ځان سره لري، مینه او همدردي، پداسې حال کې چې د معاصره عناصرو سره ښکاره کیږي

یو تنبل تحلیل کیدای شي دا ښکاره کړي چې زمونږ فرهنګ او کیسې د نورو تمدنونو پر وړاندې لکه یونان او مصر، غني دي. خو زه به دغه بیځایه ویاړ پر وړاندې ودریږم. پرته له شکه، زمونږ کیسې ښې دي، او همدارنګه د یونان د زیوس او د هغه د المپس ټیم افسانې هم ښې دي، او یو ډول ارزښت لری او معنی یې غوره ده. د اغیزناکه څټک لرونکي تار شخصیت د نارس کیسه کې الهام بخښونکی دی (ځینې وایې چې د انګلیسې پنجشنبې یا Thursday ريښې Thor day یعنې د تار ورځ ته رسیږي). ولې دا قدرت لرونکی خدایان اوس نه پيژندل کیږي؟ زه په دې باوري چې هغوی د خپلو خلکو پر ژوند سره اوس تړاو نه لري.

نو ولې دا کار په هند کې ونشو؟ زما په نظر، دا زمونږ هوښیاري له کبله وه چې مونږ خپل باورونه عصری او سیمه ایز کړل. راځۍ چې تاسې سره د خپل نظر زمونږ مشهوره رامایانا په اړه شریک کړم. یوه تلویزیوني سریال په 1980 کلونو کې رامایانا کیسه زمونږ تر عمره عصري کړه. کیسه ترډیره د رامکاریتماناس په اړه وه چې تولسیداس په 16 پیړۍ کې لیکلې وه، خو تولسیداسجي په خپله د اصلي والمیکي رامیانا څخه ډیر بدلونونه راوستي و، نو ځکه یې د راما کیسه د نوي خلکو لپاره عصری کړه. کمبا رامیانا د سویل څخه

په مملاپورم کې د لویې تیږي حکاکي، ټامیل ناډو، چې د ارجونا پښیماني ښکاره کوي. مهابالي پورم (ممالاپورم) په ایالت کې اوس هم د سیلانیانو د جذب ځای ده

د مهاباراتا په اړه فکر وکړئ، چې مونږ د قضاوت تمې څخه لرې کوي او مهرباني او پوهې ته مو سموي، چې واړه شیان هم شوني شي. مونږ په پاندواس کې هم ضعیفوالی ګورو، او همدارنګه به کاوراواس کې ځواک هم ګورو. مونږ د کریشنا په اړه ګیج یو چې ان شکوني (یو ځیرک خو منحرف شخصیت د مهابراتا څخه) یو کیسه لري چې هیله مند و، ځینې وايي، چې د پوهې وړ انتقام و. خو بیا هم کاورواس وګټله او پنداواس وبایلله، یو شی سم نښکاري…. دا بحث روان دی، او ژوند اوس هم ګیج دی. زمونږ کوښښونه روان دي، خو یواځې زمونږ د زړه ژور کنج پر دې پوهیږی چې عملونه مو د تکبر له کبله دي یا د میني. مهابراتا د یو اسانه پوهې څخه مخنیوی کړی. ګیتا ځوابونه لري، خو ځیني پوښتنې هم لري. شکونه ښه دي که دا شکونه د عقل سره حرکت وکړي نو خلک څیړنې ته اړ باسي. زمونږ په متنونو د پوهې لپاره یو هوښیار او عاقل کس ته اړتیا ده. ځکه چې د ماشوم په څیر خبرې نه دي چې سلسله ولري، تاسره د یو لوی کس چلند کوي، چې د بدلون لپاره تشویق ته اړتیا ولري. دا یوه دایره ده، هغه دایره چې زمونږ پخوانی فرهنګ یې ژوندی ساتلی.

نو له دې امله زمونږ اتحاز ژوندی پاتې دی، ځکه چې دین او ازادي په تاریخي ډول په هند کې په خپل منځ کې جګړه نه لرله. په پایله کې بیلابیلو دینونو زده کړه چې د یو بل سره ګډ ژوند وکړي او خلاص فکر ولري، مونږ پداسې حال کې عصریتوب او سیمه ایزوالی لمانځو چې د خپلو نیکونو عملونه باندې کلک ولاړ یو، نو ځکه زمونږ دینې زدکړې د نن ورځې سره تړاو لري. د مستقیم درک پر وړاندې، د ازادي لپاره دا شونی ده چې د خلکو په ذهنونو کې دینداري پیچاري کړي او یا برعکس عمل ترسره کړي. او زمونږ هند، دا ښکلی هیواد، تل د مستقیم درک پر وړاندې پاتې شوی!

د لیکوال امیش تریپتي یوه کتاب نړیوالې بریا محفل پرمهال، امیش د بالیوډ اداکار امیتابچن سره

امیش (تریپتي)

امیش (تریپتي) د شیوا تریلوجي او رام چندرا سلسلې جایزه ګټونکی لیکوال دی. خپله یو حریص لوستونکی او څیړونکی دی، امیش په لندن کې د نهرو مرکز اوسنی رئیس دی چط د هند او برتانیې ترمنځ فرهنګې تبادلې ته پرمختګ ورکوي.
error: Content is protected !!