همکاري

د ملګرتیاوو پیاوړې کول

مسله 05, 2020

د ملګرتیاوو پیاوړې کول

Gopalkrishna Gandhi |لیکوال

مسله 05, 2020


هندوستان او سریلانکا د خپل هیوادونو لومړي وزیرانو د مجازي ناستې له لارې خپلې ژورې اړیکې بیا ټینګې کړې. پدې اړه پخوانی ډیپلومات ګوپال کریشنا ګاندي د پخواني بهرنیو چارو وزیر، مرحوم جاسوات سینګ نوښتونو او اوسني اغیز ته یوه کتنه کوي چې د دوه ګاونډي ملتونو منځ کې یې اړیکې جوړې کړي

په 1990 لسیزه کې سریلانکا په ښه وضعیت کې نه وه. په 2000 کال کې د سریلانکا د وخت ولسمشرې، چاندریکا بندارانیکا کوماراتونګا – د نظامي، سیاسي، او شخصي پلوه د سختو ننګونو سره مخ وه. جدايي غوښتونکي ګروپ، د ټامیل ایلم ازادي پړانګان (LTTE) کولای شول چې وضعیت لا خراب کړي. هندوستان دا بې بندوباري ته کتل، د هندوستان د سوله ساتي ځواک تجربه، او د هندوستان پخواني لومړي وزیر، راجیف ګاندي وژلو سره یې د نظامي مداخلي پیشنهاد ذهن ته راغی.

د هندوستان د وخت لومړي وزیر اتل بیهاري واجپايي په یوه بیانیه کې چې د هیمچل پردیش، کیلنګ څخه یې ورکړه، ټولې نظریې رد کړې او ویې ویل: مونږ تیار یو چې [سري] لانکا سره مرسته وکړو. خو لانکا هم باید خپلو تګلارو کې د اوسیدونکو او ټامیل اوسیدونکو په اړه بدلون راولي. مونږ په دې اړه د لانکا سره خبرې کوو. او په دې پوهیږو چې کیدای شي په یو ډول نه یو ډول به ښې پایلې ته ورسیږو.

کله چې زه د 2001 کال اګست میاشت کې په سریلانکا کې د هندوستان لوړ کمیشنر مقرر شوم، هغه وخت جاسوانت سینګ د هندوستان دولت د بهرنیو چارو وزیر و. زه د بهرنیو چارو وزیر سینګ ته ورغلم. هغه تیره شپه د سریلانکا سفر څخه ستون شوی و، او ما ورسره د هغه ځای نوې وضعیت تجربې په اړه خبرې وکړې. هغه وویل: چاندریکا یوه میړانه ښځه ده. هغه خپل میړه له لاسه ورکړی، هغه باندې په خپله برید شوی، او د نظامي مداخلې سره مخ شوې. خو بیا هم کلکه ولاړه ده. هغه د خپل بې جرئته اردو جنرالانو ته وویل، چې مونږ باید په شا نشو. هغه همداسې کول غواړي. او بیا هغه د آرانیا کندا څخه تولسیداس (یو فصل) د غوره شعر راماچاریتماناس څخه ولوست: دیراج، دارما، میترا ارو ناري، آپاډ کالا پراکیا چاري. (میړانه، ريښتینولي، ملګري او ښځه توب په سختو ازمایل کیږي).

د سریلانکا جفنا کې، د نالور کنداسوامي کویل مندر کې د ټامیل هندو عبادتکوونکي. دا جزیراي ملت لوی شمیر ټامیل نفوس لري او د دوه اړخیزه ناستې پر مهال، لومړي وزیر موډي د نوي سریلانکا دولت ته یادونه وکړه چې د اساسي قانون تعدیل په بشپړ ډول تطبیق کړي ترڅو د ټامیل ټولنې لږکیو حقوق خوندي وي

ما پوښتنه وکړه که داسې کوم چانس وي چې LTTE د ایلم وړاندیز ومني. هغه وویل: نشته. د پراباکاران [د LTTE مشر] لپاره، یوه حل لاره هیڅ د حل لاره نه ده.  د هغه لپاره دایمي جګړې ته اړتیا ده. هغه باید د خپل د ژوند بقا لپاره جنګ ته دوام ورکړي. هغه لا زیاته کړه: خو کوښښ [د حل لارې پیداکولو] باید جاري وي. [مونږ باید] داسې یو فورمول جوړ کړو چې په پراخه ډول د منلو وړ وي.

د ټامیل په اړه د کړکیچنې پوښتنې وضاحت ورکولو کې یې وویل: مونږ باید خپل ماموریت او نمایندګي د جفنا، ټامیل او LTTE ترمنځ بې طرفه وساتو. زمونږ او د سریلانکا ترمنځ ډیر څه شته. بودایزم دی. د اودیشه، اندرا [پردیش]، او کیرالا سره فرهنګي اړیکي لري. هغه په خپل لندو سترګو سره را وکتل چې په کلمبو کې مې تل په یاد و، او ویې ویل: مونږ هلته باید خپل ماموریت کې خندا او خوشحالي راولو، هلته خپګان لپاره ډیر څه دي.

د بهرنیو چارو وزیر د جزیره اي دولت، د ټامیل نفوس سمې هیلي، د هغوی د رهبرانو کوښښونو په اړه پوره توضیح راکړ، چې غوښتل یې د ایلم سره سیاسي بحث وکړي او حل لارې ته ورسیږي چې د قدرت مساوي ویش وي او د فدرالیزم هیلې وي، چې د جزیرې شمال او ختیځ ته خپل هویت او ژوند ورکړي، د چاندریکا دولت کوښښونه چې د سریلانکايي مخالفینو سره یې لرل چې ټول د LTTE خطرناکه او بې باکه سخت زړه توب سره مخ و.

لومړی وزیر موډي په نوي ډیلي کې د 2018 کال د نړیوال سولر اتحادیې جوړولو کنفرانس کې د سریلانکا پخواني ولسمشر میتریپالا سیریسینا ته ښه راغلاست وايي

سریلانکا اوس د ټروریزم سره مخ هغه کلونه شاته پريښودل. همداراز د 2020 کال د سپتمبر میاشت کې، د جاسوانت سینګ د ژوند 6 کلنه جګړه پای ته رسیږي، د دواړو ګاونډیانو ترمنځ یوه مجازي دوه اړخیزه ناسته ترسره شوه، او د هندوستان لومړي وزیر نریندرا موډي او د سري لانکا لومړي وزیر مهیندا راجاپاکسا په بیلا بیلو مطالبو بحثونه وکړ. لومړي وزیر موډي د سریلانکا سره په خپل اړیکو تاکید وکړ، او د خپل هیواد ګاونډ په لمړیتوب کې تګلاره او د ساګار SARGAR اصولو څخه یې یادونه وکړه. د هندوستان لومړي وزیر د هندوستان او سریلانکا ترمنځ د بودايي اړیکو پراختیا لپاره د 15 میلیونه امریکايي ډالرو په ارزښت مرسته اعلان کړه. لومړي وزیر موډي د سریلانکا په دولت ټینګار وکړ چې د ټامیل خلکو هیلو ته د برابرۍ، عدالت، سولې او درناوي په سترګه وګوري او متحده سریلانکا جوړه کړي او د سریلانکا اساسي قانون دیارلسم تعدیل عملي کولو سره د جوړجاړي خبرې هم مخ ته یوسي.

دا هوکړه چې د دواړو مشرانو ترمنځ وشوه، د جاسوانت سینګ لیدلوری یې تازه کړ. د سریلانکا په نوي دولت د ټامیل خلکو برابرۍ، عدالت، سولې او عزت لپاره په متحده سریلانکا کې د کار کولو غږ هغه څه و، چې جاسوانت سینګ یې لیدل او اوریدل غوښتل. هغه به په ځانګړي ډول د بودايي اړیکو ټینګ ساتلو لپاره د هندوستان پر اعلان خوښ شوی و.

د موډي – راجاپاسکا هوکړه هغه لیدلوری دی چې پخواني لومړي وزیر واجپايي په کلنګ کې وویل او جاسوانت سینګ شل کاله پخوا ماته تکرار کړ. هغه تګلاره چې هندوستان تل د سریلانکا پر وړاندې نیولې ده، د میترا (ملګري) تولسیداس خبرې دي، چې جاسوانت سینګ ماته کلونه پخوا ویلې وې.

Gopalkrishna Gandhi

Diplomat and author Gopalkrishna Gandhi served as the high commissioner to Sri Lanka (2000), and he was the governor of West Bengal (2004-2009). He is also the grandson of Mahatma Gandhi
error: Content is protected !!