همکاري

د سرحدونو پرته ساتنه

مسله 04, 2020

د سرحدونو پرته ساتنه

د جوشي میرزا لیکنه |لیکوال

مسله 04, 2020


هند د سویل-ختیځې آسیا په هیوادونو کې د خپل ملګرتیا پراختیا نوښت په لړ کې څو لرغوني مندرونه او یادګاري ځایونه بیا رغوي. د هندوستان د لرغونپوهنې سروې او ملګرو هیوادونو په همکارۍ د بهرنیو چارو وزارت لخوا د ساتنې وروستۍ پروژې د بډایه کلتوري میراث په توګه په لاره اچول شوي

د سویلي آسیا سیمه په تاریخي ډول په پخواني هندي ادبیاتو کې د سوورنابومي یا زرینې ځمکې په نامه یاده شوې داسې نوم ورکول د ډیرې شتمنۍ او تر ټولو ارزښتناکه یې د متحرک فرهنګونو او دوستانه ترکیب شتون لپاره ریښتینی ګڼل کیږي چې د سیمې هیوادونو په لرغونو آثارو کې څرګند دی. هندوستان د دې ګډ فرهنګي میراث په ساتنه کې مهم رول لري.

د شیف لینګا (د لارډ شیوا ښکارندويي کوي) د 9 مې پیړۍ د لرغونې شګلنه ډبره چې په وروستیو کې د هندوستان د لرغونپوهنې سروې (ASI) لخوا د ویتنام په کوانګ نام نومي ولایت کې د یونسکو نړیوال میراث د ساتنې روانې پروژې چام مندر کمپلیکس ساحه کې کشف شوه. دا پروژه، که څه هم د ګډ میراثونو ساتنه ده خو د ویتنام سره د هندوستان د پراختیایی همکارۍ برخه ده چې د هندوستان د بهرنیو چارو وزارت (MEA) لخوا تمویلیږي.

د ASI ګڼ شمیر میراثي ځایونو رغولو پروژي د ملي سرحدونو هاخوا روانې دي. که په کمبودیا کې د انګکور واټ مندر یا په ویتنام کې د (مای سن) یادګاري ځای رغول وي، هندوستان د سویل ختیځ آسیا په اوږدو کې د میراثي ځایونو بیا رغولو کې مخکښ هیواد دی. دا نوښتونه د هغې تګلارې پایله ده چې سالمه او ګټوره دوه اړخیزه ډیپلوماټیکه ملګرتیا جوړوي او په لویه کچه خلکو ته د هندي کلتور او تمدن میراث ورپیژني. دا پروژې چې د MEA لخوا تمویلیږي او ASI ورسره د تطبیقونکې ادارې په توګه کار کوي، په سویلي آسیا کې پخوانۍ قوي اړیکې یوځل بیا جوړې کړي. دلته یو څو لوی فعالیتونه په لاندې ډول بیانیږي:

نریندرا موډي د هندوستان لومړی وزیر یوه تخته ښکاره کوي چې د هندوستان د رول ارزښت د میانمار، باګان، په انندا مندر کې څرګندوي، د 2017 کال د سپتمبر 6مه

انګکور واټ ، کمبوډیا

د هندوستان په پخوانیو متنونو کې د فُنان په نامه هم یاد شوی، دا ښار د دویم جایورمانا په مشرۍ خپل اوج ته رسیدلی و. د ویشنویزم، سایوایزم او مهایانا بودایزم د باورونو سره، د انګکور واټ یو مشهوره لرغونی اثر دی چې په 12مه پیړۍ کې د پاچا دویم سوریاوارامانا لخوا جوړ شوی و. څو عاليشان مندرونه یې لرل چې شیوا، وشنو او براهما لپاره وقف شوي و. د بهرنیو چارو وزارت د ASI سره د کمبودیا دولت په همکارۍ د دې مندرونو ښکلا ساتلو لپاره خورا هڅې وکړې. په حقیقت کې، په 1980 کې، هندوستان لومړنی هیواد و چې د نړیوالې ټولنې څخه د کمبودیا غوښتنې ته ځواب ووایه ترڅو د خمیر د څو پیړیو سلطنت پلازمینه، انګکور واټ وژغوري. د ASI ټیم په کمپلیکس کې اوه کاله کار وکړ، د نورو برخو په شمول یې د شمالي خوا خندق، دروازه، د سموندرا مانتانا لویه ګالري، شمالي کتابتون او د انګکور واټ مندر مرکزي برج بیا ورغاوه.

د ټا پروهم مندر، کمبوډیا

د انګکور واټ وروسته، ASI  د انګکور نړیوال میراث ساحې کې د ټا پروهم مندر په رغونه پیل وکړ.  د ټا پروهم مندر د پاچا سوریاوارامانا-اوم لخوا جوړ شوی و او د مهایانا بودایزم د تعلیماتو مرکز دی. مندر د ډیرو تیږو څخه ډک شوی و چې لرې کولو ته اړتیا وه ترڅو لاره پاکه کړي. د ساتنې پروژه د انګکور او سیم ریپ د سیمې مدیریت او ساتنې لپاره د نړیوالې همغږۍ کمیټه(APSARA)  لخوا اجازه ورکړل شوې چې تر یوې کچې د ASI د کارپوهۍ لاندې ونیول شي.

د آنندا مندر، میانمار

د میانمار د انندا مندر یو له خورا ښکلي مندرونو څخه شمیرل کیږي چې د تیراودا بودایزم تعلیماتو تبلیغ کوي. د بت پرستۍ سلطنت کورنۍ پاچا کیانسیټا لخوا جوړ شوی، دا بت خانې دا مندر د مون معمارۍ او کور جوړونې غوره مثال دی او د بودا څلورې لویې مجسمې لري. د دیوال تختې د هغه د لومړني ژوند بڼه، جټکا او د هغه زړه راښکونکي کیسې انځوروي.ASI  او MEA  د بګن ځایی چارواکو سره په ګډه د بیارغونې مسؤلیتونه په غاړه اخیستي.

لومړي وزیر موډي میانمار ته د خپل سفر پر مهال د په باګان کې د انندا مندر د لیدونکو کتاب لاسلیکوي د 2017 کال سپټمبر

د واټ فو مندر، لاوس

هندوستان د لاو خلکو دیموکراتیک جمهوریت سره قوي اړیکې لري. ASI د لاوس واټ فو مندر د بیارغونې چارې په غاړه اخیستي. یو پخوانی ساختمان دی چې قدامت یې 11 مې او 13مې پیړۍ ته رسیږي، او د خمیر امپراتورۍ یو مهم ښار برخه وه، دا مندر شیوا ته وقف شوی و، چې وروسته په بودايي مرکز بدل شو.

د مای سن مندر، ویتنام

دا مندر یو له هغو مندرونو څخه دی چې د شیوا بهادریسوار ډول ته وقف شوی و، دا یادګاري اثر او اړوند زیارتونه یې د څلورمې او 14 مې پیړۍ تر مینځ د چمپا سلطنت د پاچاهانو لخوا جوړې شوي دي. د هندوستان لرغون پیژندنې سروې د دې مندر احاطې ساتنې کار په بریالیتوب سره پرمخ وړي. د MEA په مرسته د دواړو هیوادونو تر منځ یو تفاهم لیک لاسلیک شو. اوس مهال، د بیا رغونې چارې کمپلیکس درې مندرونه تر پوښښ لاندې نیولي دي.

د هندوستان ولسمشر، رام نات کوینډ د نومبر په میاشت کې ویتنام ته د خپل سفر پرمهال د مای سن مندر کمپلیکس کې نیالګی کښېنولی، د 2018 کال نومبر

نیپال، اندونیزیا او سریلانکا

ASI  په نیپال کې د پاشوپتینات د مندر، په اندونیزیا کې د بوروبودور مندر او په سریلانکا کې د تیرکیوتیشورا مندر په ساتنه کې فعاله ونډه لري. د ASI د مهارت څخه ډک تخصص لاندې دا مندرونه د دوی پخواني ویاړ ته د خورا پاملرنې سره خوندي شوي. لکه څنګه چې د ASI کارپوهان د دې لرغونو ودانیو ساتنه کوي، دې سره نه یوازې تاریخ ساتل کیږي بلکه د دوه اړخیزه اړیکو جوړولو کې هم مرسته کوي. دا ښکاره کوي چې څرنګه د بیلابیلو کلتوري باورونو، فرهنګونو او دودونو یوځایوالی د نړۍ پر سولې او هوساینې اغیز کوي او دې ته وده ورکول د هندوستان لیدلوري برخه ګرځیدلې. د واسودایوا کټومبکام نظریه (نړۍ یوه کورنۍ ده) مناسبه بریښي ځکه چې د ساتنې دې پروژې له موږ سره مرسته کړې چې په نړیوال سټیج کې متحد دریځ غوره کړو، چې د وخت په تیریدو به لا غښتلی کیږي.

د جوشي میرزا لیکنه

جوهي میرزا په لرغونپیژندنه کې د ماسټرۍ سند لري او د هر ډول پخوانیو شیانو لپاره ځانګړې لیوالتیا لري. میرزا د هندوستان او نړۍ له کلتورونو او دودونو سره ژوره علاقه لري. هغې د لرغوني آثار او کلتورونو مستند کولو لپاره خورا ډیر سفرونه کړي دي.
error: Content is protected !!