پرسونا

ری فیلمساز فوق العاده ای است

موضوع 02, 2021

ری فیلمساز فوق العاده ای است

آشوکه ویسواناتان |نویسنده

موضوع 02, 2021


ساتیاجیت ری (2 مه 1921 - 23 آوریل 1992) نه تنها به عنوان یک شخصیت و تصویرگر تک رو در فیلم ها شناخته می شود بلکه به عنوان خالق برخی از دوست داشتنی ترین شخصیت های ادبیات بنگالی نیز در یادها خواهد ماند. آشوک ویساناتان فیلمساز نامدار ، به زندگی، آثار و دستاوردهای این افسانه می پردازد

برخی از افراد نه فقط به این دلیل که متفاوت هستند، بلکه به این خاطر که هرگز از دستاوردهای خود راضی نیستند، افراد استثنایی به شمار می روند. ساتیاجیت ری ، فیلمساز اهل بنگال غربی ، از جنبه های بسیاری ، شخصیتی برجسته بود. او آنقدر به هنر خود پایبند و متعهد بود که هر چیزی که از برتری برخوردار نبود با مخالفت وی روبرو می شد. ری با دریافت جایزه اسکار (در سال 1991) به دنبال آثار قابل توجه خود، بدون شک به عنوان یکی از بزرگ ترین کارگردانان سینمای هندی در تمام دوران و از برجسته ترین فیلمسازان جهان در خاطره ها خواهد ماند. او در چندین جشنواره بین المللی فیلم ، از جمله ونیز و برلین ، برنده جوایز عمده ای شده است ، علاوه بر این در سال 1982 نیز در جشنواره فیلم کن مفتخر به عنوان نامزدی یکی از 10 کارگردان برتر جهان شد.

An archival image of Satyajit Ray
تصویری آرشیوی از ساتیاجیت ری

او علاوه بر مهارت فیلم سازی ، یک فیلم نامه نویس و فیلم بردار فعال هم بود، و در زمینه موسیقی یک آهنگساز زبده بود، و همچنین طراح خوبی نیز به شمار می رفت. او همچنین نویسنده ای با محبوبیت باورنکردنی ، مترجم اشعار بسیار ، ترانه سرا ، موسیقی دان و متخصص تایپوگرافی نیز بود!

قرار دادن ری در یک طبقه بندی خاص به عنوان فیلمساز بسیار دشوار است زیرا او کارگردانی است که به موضوعات مختلف در سبک های مختلف پرداخته است. او که متعلق به خانواده ای افسانه ای با اجدادی هنرمند بوده ، نقوش پرده های نگارین آبا و اجدادی اش بدون اغراق خیال انگیز است. پدربزرگ او اوپندراکیشوره رویچودهوری، ترانه سرا ، چاپگر ، نویسنده و نقاش بود و پدرش سوکومار ری شاعری نمادین با تمایل به “شعر نامتعارف” بود. فیلم گوپی گینه باگا بینه (1968) ، فیلمی سازنده در زمان خود بود، و بر اساس داستان ظریف پرمعنایی متعلق به پدربزرگش در مورد تبدیل شدن دو نوجوان روستایی به نوازندگانی باشکوه با کمک آرزوی برآورده شده ای توسط پادشاه ارواح ساخته شده است.

Noted British film director Lindsay Anderson (extreme left), renowned Japanese film producer Madame Kawakita (centre) and Satyajit Ray at a reception hosted by the Indian Documentary Producers’ Association at the Third International Film Festival in New Delhi in 1965
لیندسی اندرسون کارگردان برجسته بریتانیایی (اولین نفر از سمت چپ) ، تهیه کننده فیلم مشهور ژاپنی مادام کاواکیتا (مرکز) و ساتیاجیت ری در محل پذیرایی که توسط انجمن تهیه کنندگان مستند هند در سومین جشنواره بین المللی فیلم در دهلی نو در سال 1965 برگزار شد

ری در کالج پرزیدنسی (دانشگاه پرزیدنسی کنونی) ، کالکوتا (هنوز کلکته نامیده نمی شد) ، و سپس در ویسوا بهاراتی ، سانتینیکتان ، تحصیل کرد و در آنجا فرصتی یافت تا نقاشی را در محیطی یاد بگیرد که نام دارانی چون ناندالال بوز و بنودبهاری موکوپادیای را در خود پرورانده بود. سفر او به سینما با نوشتن فیلمنامه فیلم های بلند برای لذت شخصی خود شروع شد تا اینکه او کار روی فیلمنامه پاتر پنچالی (بر اساس رمانی به همین نام توسط نویسنده مشهور بنگالی ، بیبوتیبوشان باندوپادیای) را آغاز کرد که توسط سوبراتا میترا فیلمبردار همیشه کنجکاو مورد حمایت قرار گرفت.در واقع ، سه گانه آپو شامل پاتر پانچالی (1955) ، آپاراجیتو (1956) و آپور سانسار (1959) مملو از اکتشافات بصری نفیس ، واقعیت گرایی به طرز بی رحمانه ای – کامل ، سایه های غزل و حتی گونه های کم رنگ عرفانی است. تصاویری از قطارها ، بنگال روستایی ، عظمت شهر بنارس ، دورستگی کلانشهر در حال توسعه کلکته ، جاترا (نوعی تئاتر عامیانه در بنگال غربی)-همگی یک بنای با شکوه از هنر معاصر را در این مجموعه سه گانه ایجاد می کنند. ری از نوشته های درخشان باندوپادیای در سه گانه آپو و بعداً دوباره در آشانی سانکت (1973) استفاده کرد. ری نه تنها از آثار باندوپادیای الهام گرفت، بلکه اقتباس های سینمایی تعاملی جذابی نیز از آثار ادبی بزرگی خلق کرد که از میان آن ها می توان به جالساگار (1958) نوشته رمان نویس مشهور بنگالیایی تاراشانکار باندوپادیای و همچنین پراتیدواندی (1970) نوشته نویسنده مشهور بنگالیایی، سونیل گانگوپادیای اشاره کرد.

Ray at the opening night of the Cannes Film Festival on May 15, 1982, France
ری در شب افتتاحیه جشنواره فیلم کن در 15 مه 1982 ، فرانسه

دوربین ری ، گاهی اوقات بی وقفه به جلو در جریان است مانند فیلم کارولاتا (1964) ، و یا مانند فیلم برداری جانا آریانا (1975) به صورت دستی بر روی ریل حرکت می کند ، یا در نمای نزدیک به ملودراماتیک قفل می شود مانند آشانی سانکت ، اما به هر حال چیزی کمتر از یک ابزار برای تجزیه و تحلیل اجتماع ، تحقیق در محیط جامعه و افشاگری در مورد تعصبات و روحیات یا طرز فکر یک عصر یا دوره خاص نیست.ساتیاجیت ری دارای یک مجموعه چهارگانه شهری نیز هست – آرانیر دین راتری (1969) ، پراتیدواندی ، سیمآبادها (1971) و جانا آرانیا – که همچنین یک کاوش پست مدرن در روایت رسمی و محیط کلی به شمار می رود. این فیلمساز توانست با نمایان ساختن آشفتگی جوانان شهری و سایه بیکاری شهری بر روی پرده بزرگ سینما، ماهیت آشفته دهه 1970 را به نمایش بگذارد.با این حال ، همه آثار سینمایی ری اقتباسی نبودند. ری همچنین چندین فیلمنامه مستقل مانند کانچنجونگا (1962) ، نایاک (1966) ، آگانتوک (1991) و شاکا پروشاکا (1990) را به همراه کتاب های مربوط به هنر سینما ، یعنی بیشوی چالاچیترا ، فیلم های ما ، فیلم های آنها و تیراندازی اکی بولی را نیز به نگارش در آورده است.

ری ، مانند رابیندرانات تاگوره برنده جایزه نوبل ، یک هنرمند رنسانس واقعی بود. نقاش ، نویسنده ، آهنگساز ، کارگردان فیلم ، سینماتوگرافر و خالق فونت (مانند ری-رومن) ، او هرگز از حد خود نگذشت؛ او هرگز به هیچ یک از پرسنل خود اجازه نداد هر یک از افراد دیگر را به خدمت بگیرد. او حس شوخ طبعی فوق العاده ای داشت، که شاید از پدرش به ارث برده بود ، و دیالوگ های او همیشه مثال زدنی بوده اند.سرانجام ، اگر ویژگی خاصی وجود داشته باشد که ری را متمایز می کند ، این جایزه های متعدد بین المللی او (از جمله خرس های نقره ای پشت سر هم در برلین در سال های 1964 و 1965) نیست ، بلکه موسیقی او است. در جریان سینماتوگرافری و تدوین ، روایت و دیالوگ های خاص او ، یک موسیقیایی ذاتی وجود دارد که به موهبت های الهی نزدیک است!فیلم چارولاتا را در نظر بگیرید که بر اساس داستانی با عنوان ناشتانیر (آشیانه شکسته) توسط تاگوره ساخته شده است. نتیجه این تلاش، مجموعه ای طولانی است که شامل این موارد می باشد: نامه ای از آمال (پسر عموی همسر چارو) بر روی یک میز کوچک است که پیامی حاوی تفالی بد را در بر دارد و قرابت فرار چارو از آمال را پیش گویی می کند؛ بوپاتي (شوهر چارو) نامه ، و اظهارات بي گناه او در مورد درگیری های آمال قبل از خروج از خانه را دنبال می کند؛ و در نهایت خواندن نامه از طرف چارو که طی آن یک حمله ناگهانی احساسی بر او غلبه کرده، موجب شکستن او می شود و با فریاد “عشق ممنوعه” خود به آمال را فریاد می زند. در این مرحله ، بوپاتی به طور غیرمنتظره ای برمی گردد ، چیزی را فراموش کرده است و از افشای عشق چارو وحشت می کند و در شرایطی که شدیداً عصبانی و شوکه شده است ، در کالسکه ای باز سرگردان می شود.وقتی برمی گردد ، در صحنه ای مملو از عدم قطعیت و ابهام ، چارو ، با ترس و احساس گناهی که آشکارا روی صورتش نقش بسته ، به او اشاره می کند که به داخل بیاید. بوپاتی وارد می شود اما ری آن لحظه را حتی قبل از اینکه دست های چارو و بوپاتی به هم برسند متوقف می کند ، بنابراین نماد “آشیانه شکسته” را به تصویر می کشد.کلمات برای بیان الگوی زیبای این محیط طنین انداز کافی نیستند ، همانطور که توصیف درخشندگی آثار ترکیبی ری تقریباً غیرممکن است.

Left: Ray received the Golden Lion, the highest award accorded to a film at the Venice Film Festival, for his film Aparajito, on September 9, 1957; Right: An archival image of Ray at his home in Kolkata
چپ: ری شیر طلایی ، بالاترین جایزه اعطا شده به فیلم در جشنواره فیلم ونیز ، را برای فیلم آپاراجیتو در 9 سپتامبر 1957 دریافت کرد؛ راست: تصویری آرشیوی از ری در خانه اش در کلکته

ری همچنین نویسنده ای پرکار بود ، زیرا تعداد زیادی از شخصیت های دوست داشتنی ادبیات بنگالی را خلق کرد – فلودا (یک کارآگاه) ، لال موهان گنگولی یا جاتایو (یک داستان نویس ماجراجو و دوست فلودا) ، پروفسور شانکو (دانشمند و مخترع) و تارینی کورو (عموی دوست داشتنی و علاقه مند به روایت داستان هایی با چاشنی عناصر ماوراء طبیعی). داستان های ری و شخصیت های او در بنگلادش نیز به همان اندازه محبوب هستند. در واقع ، خانه اجدادی ری در روستای ماسوا در منطقه میمنسینگ بنگلادش واقع شده است. سال گذشته ، فدراسیون انجمن های فیلم هند (FFSI) ، تصمیم گرفت که یک کمپین بین المللی را برای بازسازی این نقطه عطف نمادین آغاز کند.ری بدون هیچ سایه ای از تردید، یک شخصیت واقعی رنسانس بود. مهارت های او کاملا چند وجهی بودند اما هرگز از یادگیری چیزهای جدید رویگردان نبود. علاوه بر این ، توجه دقیق او به طراحی بصری کلاسیک ، او را به یک شخصیت هنری نمادین تبدیل کرد. طبق سنت تاگوره ، ری جسارت های گسترده ای را تجربه کرد، اما هرگز ریشه های خود را از دست نداد.

آشوکه ویسواناتان

آشوکه ویسواناتان فیلمساز برنده جوایز ملی و بین المللی است که در حال حاضر از اساتید و همچنین رییس موسسه فیلم و تلویزیون ساتیاجیت ری (SRFTI) ، در کلکته است.
error: Content is protected !!