پرسونا

نوت های به یاد ماندنی

موضوع 05, 2020

نوت های به یاد ماندنی

سومان دونگا |نویسنده

موضوع 05, 2020


پاندیت جاسراج تنها یک آوازخوان با ذوق هنری وافر نبود، بلکه همچنین یک آهنگ ساز با استعداد فوق العاده بود که بی وقفه برای حفظ موسیقی کلاسیک هند تلاش می کرد. در حالی که کشور در غم از دست دادن این افسانه سوگوار است، نگاهی به زندگی، آثار و دستاوردهای وی می اندازیم

پاندیت جاسراج، یکی از بهترین خوانندگان موسیقی کلاسیک هندوستانی به سبک شمال هند بود که به دلیل صدای روح انگیز و دامنه چند اکتاوی خود مشهور بود. با درگذشت وی در 17 آگوست 2020، در سن 90 سالگی، انجمن موسیقی هند نه تنها یک جواهر، بلکه آخرین عضو یک نسل هنرمند با شکوه را از دست داد که از میان بسیاری از آنان می توان افرادی چون باده غلامعلی خان ، پاندیت بهیمسن جوشی و ویدوشی کیشوری آمونکار را نام برد. پاندیت جاسراج، که طرفدارانش از روی محبت او را باپوجی صدا می کردند، پس از خود میراث بی نظیری از مواتی گارانا، سبک موسیقی قرن نوزدهم (19)، که در کنار شاگردان و دخترش دورگا جاسراج جایگاهی امن دارد، به جا گذاشته است. این ریش سفید به خاطر محبوب کردن “هاولی سانگیت”، نوعی موسیقی عبادی که به طور سنتی در معابد اجرا شده و به لرد کریشنا اختصاص داده می شود، به یاد خواهد ماند. اما مهم ترین نقش او در معاصر سازی و جهانی سازی موسیقی کلاسیک هند است که بیشترین سهم را داشته است. وی باور داشت که سنت ها باید برای توده مردم، به ویژه جوانان، متناسب باقی بمانند. وی در تلاش برای جهانی سازی موسیقی کلاسیک هند، مدارسی را در سراسر ایالات متحده آمریکا و کانادا تأسیس کرده بود.

سال های خوش آهنگ

وی که در خانواده ای علاقمند و فعال در موسیقی در هاریانا متولد شد، نواختن طبله را در سنین پایین تحت تعلیم برادر بزرگ تر خود، پاندیت پراتاب نارایان آموخت و مهارت های آوازی خود را نیز زیر نظر برادر بزرگ تر دیگر خود، پاندیت مانیرام ادامه داد. موسیقی پاندیت جاسراج که با موهبت صدای پر طنین و طرز بیان بی نظیر مزین شده، روحیه و احساس دلخواه را برمی انگیزد.

سرانجام خانواده پاندیت جاسراج در سال 1946 به کلکته (که در حال حاضر کولکاتا نامیده می شود) نقل مکان کردند، جایی که او و پاندیت مانیرام به عنوان هنرمند در رادیو “آل ایندیا” مشغول به کار شدند. وی 13 سال را در شهر گذراند و هر روز بیش از 10 ساعت در آنجا تمرین کرد. این شهر همچنین او را با سام تیواری (از شاگردان پاندیت مانیرام)، خواننده كلاسیك پاندیت ویجی كیچلو و نوازنده سرشناس سارود استاد علی اكبر خان آشنا كرد كه همگی الهام بخش او بودند. در طول اقامت او در آنجا، همچنین در کنسرت هایی شرکت می کرد که در آن هنرمندان بی باک و قدرتمندی مانند نوازنده پرذوق سیتار، پاندیت راوی شانکار اجرا می کردند.

پاندیت جاسراج (چپ) به همراه نوازنده مشهور فلوت پاندیت هاریپراساد چائوراسیا در یک رویداد واقع در بمبئی در سال 2005

زندگی، کار و افتخارات

تاریخ موسیقی کلاسیک هند، غنی از داستان هایی است که روایتگر چگونگی تغییر وضعیت هوا در هنگام خواندن یک راگای خاص توسط یک هنرمند هستند. پاندیت جاسراج یکی از همین هنرمندان بود. در مصاحبه ای، دخترش به یاد آورد كه چگونه در تابستان 1996 ، هنگامی كه خواننده راگای دولیا مالهار را شروع به خواندن كرد، كه معمولاً قبل از شروع فصل باران های موسمی اجرا می شود، طوفانی از گرد و غبار ایجاد شد.

پاندیت جاسراج به خاطر سرودن بیش از 300 باندیشی (تصنیف های موسیقی) و آهنگسازی ابیاتی که توسط افراد مقدس و شاعران بزرگ نوشته شده است، اعتبار دارد. تحقیقات او درباره هاولی سنگیت منجر به ساخت قطعات موسیقی زیبایی در ژانر عبادی نیز شد. او یک فرم بدیع از جوگالباندی (هم نوازی بین هنرمندان) ایجاد کرد که جاسرانگی جوگالباندی نامیده شده و بر اساس اصول باستانی مورچانا (فرمی از جوگالباندی بین یک خواننده زن و مرد که راگاهای مختلف را همزمان اما هر یک در مقیاس خود می خوانند) شکل گرفته است.

عکس بایگانی از پاندیت جاسراج در جریان کنسرتی در دهلی نو در سال 1992

به گفته این هنرمند با ذوق و قریحه، هدف از موسیقی و صدای او ابراز وجود یا برانگیختن تحسین ها و ستایش ها نبود، بلکه خداپرستی بود. آنها وسیله ای برای یکی شدن با “قادر مطلق” بودند زیرا از نظر او “موسیقی عبادت بود”. او سفر خود را در موسیقی به عنوان یک سفر الهی در نظر گرفت و اغلب در اینباره صحبت می کرد که چطور خداوند او را انتخاب کرده است. بارها و بارها، او تعریف کرد که چطور لرد کریشنا در خواب او ظاهر شده و از او خواسته بود که آواز بخواند. شاید به همین دلیل است که صدا و ترکیبات او به سوی یک صفحه الهی فراتر می رود.

وی به دلیل فعالیت و آثار گسترده و عشق به هنر خود، جوایز بی شماری از جمله پادما ویبهوشان، پادما بوشان و پادما شری، جایزه آکادمی سانگیت ناتاک را دریافت کرده و عنوان سانگیت مارتاند از دولت هاریانا را از آن خود کرد. از افتخارات بین المللی وی می توان به عنوان “نوازنده عالی” اعطا شده توسط موزه هنر دانشگاه هاروارد اشاره کرد.این کشور برای همیشه به خاطر مشارکت های او در موسیقی کلاسیک هند و صدای روح انگیزش مدیون خواهد بود و ارزش های او برای نسل های بعد  به یادگار خواهد ماند.

سومان دونگا

سومان دونگا یک کارشناس آموزش و مددکار اجتماعی است و علاقه زیادی به حفظ و ترویج هنر و فرهنگ هند دارد. چشم انداز او غنی سازی هنرهای کلاسیک هند و تشویق نسل های جوان فعلی و آینده است تا این هنر را به بخش جدایی ناپذیری از زندگی خود تبدیل کنند.
error: Content is protected !!